Khi nhắc đến những yếu tố quan trọng cho buổi uống trà, người xưa vẫn thường dạy: “ Nhất nước, nhì trà, tam pha, tứ ấm, ngũ bạn thưởng trà”. Như vậy, nguồn nước pha trà đóng vai trò quan trọng đầu tiên quyết định đến chất lượng chén trà ngon hay dở. Nước phải đạt các tiêu chí về sạch, tinh khiết, nhiệt độ … Bài viết sau Trà Công Phu sẽ mang đến cách sử dụng nguồn nước sao cho đúng, chuẩn nhất cho buổi tiệc trà của bạn.
Phân loại nguồn nước
Nước có mấy loại?
Nước được chia thành nước mềm và nước cứng. Nước cứng được hiểu đơn giản là loại nước có chứa hàm lượng khoáng ( canxi, ma giê, …) tương đối cao. Khi sử dụng loại nước này lâu ngày sẽ để lại cáu bám lại quanh thành nồi. Nếu sử dụng nước cứng pha trà sẽ làm mất đi chất lượng của chén trà, cụ thể: nước trà bị nổi váng, trà bị đậm, xỉn màu hơn.
Với nước mềm là loại nước không chứa hoặc chứa ít hợp chất canxi và magiê hòa tan, chất lượng nước trong. Nước mềm có thể xâm nhập vào lá trà một cách hiệu quả do các phân tử nước nhỏ và đưa các chất trong lá trà ra ngoài. Do đó, sau khi pha lá trà bằng nước mềm, nước trà có màu trong, màu nước đẹp và sáng, vị trà có vị ngọt.
Lấy nước mềm từ đâu?
Trong cuốn trà kinh của tác giả Lục Vũ có nhắc tới: nước dùng để pha trà ngon nhất phải là nước lấy từ khe suối, thứ hai là nước sông nơi thượng nguồn, thứ ba là nước giếng. Tuy nhiên trong cuộc sống hiện đại ngày nay để tìm được nguồn nước trong tự nhiên tinh khiết sẽ tương đối khó khăn. Bởi hầu hết nước trong cuộc sống của chúng ta là nước cứng, có chứa một số hợp chất canxi và magie hòa tan. Sau khi nước cứng được đun nóng, nó có thể trở thành nước mềm. Nhưng ngoại trừ nước máy đạt tiêu chuẩn quốc gia, sông, hồ khác dù đun nóng cũng không thể loại bỏ hoàn toàn tạp chất, nếu uống trực tiếp những loại nước này sẽ gây hại cho cơ thể con người, đồng thời hòa tan canxi trong khung, gây ra các bệnh như khung. Vì vậy, tốt nhất nên bổ sung thêm viên sủi để thanh lọc thứ cấp,
Độ pH (axit - ba zơ) của nước
Nước có tính axit - kiềm nhẹ. Độ pH của nguồn nước thông thường bạn vẫn sử dụng hàng ngày là 6,5 - 8.5. Để có được chén trà ngon, chuẩn vị, chất lượng trà được phát huy tối đa, màu nước đẹp, tăng vị giác bạn nên sử dụng loại nước có tính kiềm nhẹ trong mức 7,4 - 8,5.
Nếu bạn sử dụng nước có tính axit với giá trị pH nhỏ hơn 6,5, hương vị của súp trà sau khi pha sẽ đắng hơn, điều này cũng làm giảm mùi thơm của trà và màu sắc của nước trà sẽ đậm hơn. Điều này sẽ có một tác động lớn hơn đến nước trà ban đầu có nhiều màu sắc hơn sau khi pha.
Đối với nước có độ kiềm cao và giá trị pH ≥ 9,5, một số loại (như trà xanh) sau khi pha sẽ có màu đậm hơn, một số loại (như trà đen) sẽ có màu nhạt hơn và một số loại (như trà trắng) sẽ trở nên sẫm màu hơn, sẽ có màu xám.
Nhiệt độ chuẩn của nước pha trà
Yếu tố ảnh hưởng đến nhiệt độ nước
Yếu tố chính làm ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệt độ nước : thời tiết khí hậu và nhiệt độ của ấm pha trà , trà. Khi điều kiện thời tiết ở nhiệt độ thấp, nhiệt độ nước sẽ giảm nhanh, để đảm bảo nhiệt độ của nước bạn cần làm nóng ấm, đặc biệt là nhưng dòng trà cần nhiệt độ nước cao. Nếu không làm nóng ấm trước sẽ ảnh hưởng đến nhiệt độ của nước sôi được rót vào, đồng thời ảnh hưởng đến chất lượng và hương vị của trà.
Mỗi loại trà khác nhau cần nước ở nhiệt độ khác nhau
Các loại lá trà khác nhau có yêu cầu về nhiệt độ nước khác nhau. Có lá trà cần ủ nhanh ở nhiệt độ cao, có lá trà cần ủ chậm ở nhiệt độ cao hơn (các thành phần hữu cơ trong trà sẽ bị phân hủy nếu nhiệt độ quá cao). Cũng có một số lá trà sau khi pha cần đun lại trên lửa để lá trà căng hết cỡ và các hoạt chất có thể tiết ra trong nước trà. Việc kiểm soát nhiệt độ nước để pha trà chủ yếu liên quan đến nhiều loại trà. Ví dụ:
- Nhiệt độ thấp (70-80°C) được sử dụng để pha Long tỉnh , Bích La Xuân và các loại trà khác cần được thu hái vào mùa búp non, cũng tốt nhất là sử dụng nước có nhiệt độ thấp hơn để pha trà tương đối cao cấp.
- Nhiệt độ trung bình (80-90°C) được sử dụng để pha trà ô long, trà xanh có lá mở như lát dưa, trà trắng và trà đen, trà có độ mềm nụ . Tốt nhất là sử dụng nước có nhiệt độ trung bình để pha trà phổ nhĩ với độ tuổi tương đối ngắn. Ngoài ra, đối với hoa quả pha trà, để đảm bảo vitamin trong hoa quả không bị mất đi ở nhiệt độ cao, tốt nhất nên dùng nước có nhiệt độ trung bình để pha, đối với trà thảo dược cũng vậy.
- Nhiệt độ cao (90-100°C) chủ yếu được sử dụng để pha trà đại hồng bào, Thiết Quan Âm, Ô Long Đông Đình, … cũng như trà Phổ Nhĩ sau khi lên men. Một số lá trà cứng hơn, chẳng hạn như trà toucha - 1 loại trà ép dạng bát giác, tổ chim, và tốt nhất nên sử dụng nước có nhiệt độ cao hơn để pha. Ngoài ra, nếu cảm thấy trà Phổ Nhĩ và Đà Lạt chưa đủ ngon, bạn có thể hâm nóng lại và dùng bếp đun sôi để uống.
Điều đáng chú ý là trà không được pha với nhiệt độ nước. Nước pha phải ở nhiệt độ đạt được do đun nóng trực tiếp. Tuyệt đối không được pha thêm nước lạnh vào nước đã đun sôi, nếu không hương thơm của trà sẽ giảm đi rất nhiều, thậm chí có thể có mùi lạ. Bạn có thể đun sôi 100 0C sau đó hạ nguội tự nhiên cho đến khi đạt nhiệt độ mong muốn.
Khi càng đam mê các loại trà cũng như muốn tìm tòi cách pha chuẩn để có được chén trà ngon, bạn càng thấy rõ được độ quan trọng của nước pha trà. Quả không sai khi nói người pha trà vừa là nghệ sĩ, vừa là thi sĩ, vừa là bậc thầy trong giới yêu trà khi đã dày công, tìm tòi để tìm ra loại nước phù hợp nhất.
Xem thêm: